Рўйхатни беркитиш
Дарслар рўйхати
1444 йил 2 Рамазон | 2023 йил 23 март, пайшанба
Минтақа:
ЎЗ UZ RU EN
Фиқҳ

Фиқҳ дарслари (152-дарс). Намознинг ташқарисидаги фарзлар (биринчи мақола)

17:31 / 02.09.2021 1886 pdf Ўқиш режими + -

Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм.
Аллоҳ таолога битмас-туганмас ҳамду санолар бўлсин.
Пайғамбаримизга мукаммал ва батамом салавоту дурудлар бўлсин.

 «Шарт» сўзи луғатда «аломат» деган маънони англатади.

Шариатда бир нарсанинг вужудга келиши унга боғлиқ бўлган ва ўзи ўша нарсадан ташқарида бўлган нарса «шарт»дир.

Мисол учун, ушбу сарлавҳа остида ўрганадиган нарсаларимиз «намознинг шартлари» деб аталади. Улардан бирортаси бўлмаса, намоз ҳам бўлмайди. Аммо мазкур шарт бўлган нарсаларнинг бирортаси ҳам намознинг ичида йўқ. Балки ҳаммаси намоздан ташқаридаги нарсалар. 

Шунинг учун ҳам халқ ичида уларни «намознинг ташқарисидаги фарзлари» дейиш одат бўлиб қолган.

هِيَ طُهْرُبَدَنِ الْمُصَلِّي مِنْحَدَثٍ وَحَبَثٍ، وَثَوْبِهِ،وَمَكَانِهِ، وَسَتْرُعَوْرَتِهِ، وَاسْتِقْبَالُ الْقِبْلَةِ، وَالنِّيَّةُ.

وَعَوْرَةُ الرَّجُلِمِنْ تَحْتِ سُرَّتِهِإِلَى تَحْتِ رُكْبَتَيْهِوَالْأَمَةِهَذَا مَعَظَهْرِهَا وَبَطْنِهَاوَالْحُرَّةِبَدَنُها، إِلَّا الوَجْهَوَالْكَفَّ وَالْقَدَمَ.

وَكَشْفُ رُبْعِالْعُضْوِ يَمْنَعُ الصَّلَاةَوَالسَّاقُ عُضْوٌ وَحْدَهُ،كَالْفَخِذِ، وَالذَّكَرِمُنْفَرِدًا، وَالْأُنْثَيَيْنِ، وَشَعْرٍ نَزَلَ.

وَعَادِمُ مُزِيلِالنَّجِسِ صَلَّى مَعَهُوَلَمْ يُعِدْوَلَمْتَجُزْ عَارِيًا وَرُبْعُثَوْبِهِ طَاهِرٌ، وَفِيأَقَلَّالْأَفْضَلُ مَعَهُوعَادِمُ الثَّوْبِ يَجُوزُصَلَاتُهُ قَائِمًا، وَيُنْدَبُقَاعِدًا مُومِئًا.

وَقِبْلَةُ خَائِفِالْاِسْتِقْبَالِ جِهَةُقُدْرَتِهِوَإِنْعَدِمَ مَنْ يَعْلَمُالْقِبْلَةَ تَحَرَّىوَلَمْ يُعِدْ مُخْطِئٌتَحَرَّى، بَلْ مُصِيبٌلَمْ يَتَحَرَّوَإِنْتَحَوَّلَ رَأيُهُ مُصَلِّيًااسْتَدَارَ.

وَلَا يَضُرُّجَهْلُهُ جِهَةَ إِمَامِهِإِذَا عَلِمَ أَنَّهُلَيْسَ خَلْفَهُ، بَلْتَقَدُّمُهُ، أَوْعِلْمُ مُخَالَفَتِهِوَيَقْصِدُصَلَاتَهُ وَاقْتِدَاءَهُ، إِنِاقْتَدَى مُتَّصِلًا بِالتَّحْرِيمَةِ، وَمَعَ اللَّفْظِأَفْضَلُوَيَكْفِي لِغَيْرِالْفَرْضِ وَالْوَاجِبِ نِيَّةُمُطْلَقِ الصَّلَاةِ، وَشُرِطَلَهُمَا التَّعْيِينُ لَاالْعَدَدُ.

 

Намознинг шартлари: намозхоннинг бадани, кийими ва макони бетаҳоратлик ва ҳақиқий нажосатдан пок бўлиши, авратининг тўсилиши, қиблага юзланиш, ният қилиш.

Эркак кишининг аврати киндиги остидан то икки тиззасининг остигачадир. 

Чўриники ўша билан бирга елка тарафи ва қорни ҳамдир. 

Ҳур аёлнинг жамики бадани авратдир. Юз, икки қўл ва оёқ бундан мустасно.

Бир аъзонинг тўртдан бирининг очилиши намозни ман қилади. 

Болдирнинг ўзи бир аъзодир. 

Сон, закарнинг ёлғиз ўзи ва икки турмуқ ҳам. Осилиб тушган соч ҳам.

Нажасни кетказадиган нарсаси бўлмаган одам у билан намоз ўқийверади. Кейин қайта ўқимайди. 

Кийимининг тўртдан бири пок бўлган кишининг яланғоч ҳолда намоз ўқиши жоиз эмас. Ундан ози пок бўлганда ҳам у билан ўқиш афзал. 

Кийими йўқнинг тик туриб намоз ўқиши жоиз. Ўтириб, имо билан ўқиши мандубдир. 

Хавфдаги кишининг қибласи қудрати етган тарафидир. Қиблани биладиган одам топилмаса, ижтиҳод қилади. Ижтиҳодида хато қилган одам намозни қайта ўқимайди, балки ижтиҳод қилмай, тўғри юзланган одам қайта ўқийди. 

Намоз ўқиётганда фикри ўзгариб қолса, айланиб олади. 

Имомининг юзланган тарафини билмаса, зарар қилмайди. Аммо ундан олдинга ўтиб кетгани ва унга хилоф қилаётганини билиши зарар қилади.

Такбири таҳримага улаб иқтидо қиладиган бўлса, унинг (ўша вақтнинг) намозини ва унга (имомга) иқтидо қилишни қасд қилади. Қасдини талаффуз қилса афзал бўлади. 

Фарз ва вожибдан бошқага мутлақ намозни ният қилса, кифоя қилади. Фарз ва вожибни тайин қилиш вожибдир. Ададини эмас.

Демак, мазкур шартлар юзага келгандагина, намозни бошлаш мумкин бўлади. Ушбу шартларнинг баъзилари намозни бошлаб олиш учун керак бўлади. Мисол учун, ният қилиш. Намознинг аввалида ният қилинса бўлди.

(Давоми бор)

«Кифоя» китобининг биринчи жузи асосида тайёрланди

 

Муаллиф
Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф
Манба
islom.uz
Мавзуга оид мақолалар
Нажас икки турга бўлинади 1. Ҳақиқий нажосат. Луғатда қон, пешоб каби айни ифлос нарсадир. Шариатда намозни ман қиладиган ифлослик ҳақиқий нажосатдир. 2. Ҳукмий давоми...

2583 14:00 / 18.03.2021
Абу Усайд асСоъидий розияллоҳу анҳу Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни никоҳ тўйига даъват қилди. Ўша куни унинг аёли, келинчакнинг ўзи уларнинг хизматчиси давоми...

2543 05:00 / 18.01.2017
Бу йўналишдаги китобларда ҳар бир мўминмусулмон риоя қилиши лозим бўлган шаръий одоблар ҳақида атрофлича сўз юритилади.1. .Барийқаи Маҳмудийя фий шарҳи торийқаи давоми...

3698 21:10 / 08.05.2019
.Тақлиднинг ҳукми, сарлавҳаси остида айтилган уч хил фикр .тақлид қилиш жоиз эмас,, .тақлид қилиш вожиб, ва .мутлақ мужтаҳид бўлмаганлар тақлид қилиши керак, деган давоми...

2592 17:23 / 20.12.2017