1441 йил 12 рабиъус сони | 2019 йил 09 декабрь, душанба
Минтақа:
ЎЗ UZ RU EN AR
14:36 / 02 декабрь 416 Кўриш режими

05. Бошланғич Ҳанафий фиқҳи | 2-дарс

فَصْلٌ فَي بَيَانِ أَحْكَامِ السُّؤْرِ

وَالْمَاءُ الْقَلِيلُ إِذَا شَرِبَ مِنْهُ حَيْوَانٌ يَكُونُ عَلَى أَرْبَعَةِ أَقْسَامٍ، وَيُسَمَّى سُؤْرًا:

الأَوَّلُ: طَاهِرٌ مُطَهِّرٌ؛ وَهُوَ مَا شَرِبَ مِنْهُ آدَمِيٌّ أَوْ فَرَسٌ أَوْ مَا يُؤْكَلُ لَحْمُهُ.

وَالثَّانِي: نَجِسٌ، لَا يَجُوزُ اسْتِعْمَالُهُ؛ وَهُوَ مَا شَرِبَ مِنْهُ الْكَلْبُ أَوِ الْخِنْزِيرُ أَوْ شَيْءٌ مِنْ سِباَعِ الْبَهَائِمِ كَالْفَهْدِ وَالذِّئْبِ.

وَالثَّالِثُ: مَكْرُوهٌ اسْتِعْمَالُهُ مَعَ وُجُودِ غَيْرِهِ؛ وَهُوَ سُؤْرُ الْهِرَّةِ وَالدَّجَاجَةِ الْمُخَلَّاةِ وَسِبَاعِ الطَّيْرِ - كَالصَّقْرِ وَالشَّاهِينِ وَالْحِدَأَةِ – وَسَوَاكِنِ الْبُيُوتِ وَكَالْفَأْرَةِ لَا الْعَقْرَبِ.

وَالرَّابِعُ: مَشْكُوكٌ فِي طَهُورِيَّتِهِ؛ وَهُوَ سُؤْرُ الْبِغْلِ وَالْحِمَارِ، فَإِنْ لَمْ يَجِدْ غَيْرَهُ تَوَضَّأَ بِهِ وَتَيَمَّمَ ثُمَّ صَلَّى.

Ортиб қолган сувнинг ҳукмлари баёни

Кам сувдан ҳайвон (жонзот) ичса тўрт қисмга бўлинади ва у суър (ортиб қолган сув) деб аталади.

1. Пок, покловчи.

Одамдан, отдан ва ҳар бир гўштини еб бўладиган нарсадан ортиб қолган сув.

2. Нажас.

Ишлатиш (истеъмол қилиш) жоиз эмас. Ит, чўчқа ва арслон, бўри каби йиртқич ҳайвонлардан ортиб қолган сув.

3. Бошқаси бўла туриб буни ишлатиш макруҳ.

Мушук, қўйиб юборилган товуқ, лочин, калхат каби йиртқич қушлар ва уйлардан маскан оладиган сичқон, чаён каби ҳайвонлардан ортиб қолган сув.

4. Поклашида гумон (шакк) қилинган. Хачир ва эшшакдан ортиб қолган сув. Агар бу сувдан бошқасини топа олмаса, таҳорат қилади, сўнг таяммум қилиб намоз ўқийди.

فَصْلٌ فَي التَّحَرِّي فِي الْأَوَانِي وَالثِّيَابِ

لَوْ اخْتَلَطَ أَوَانٍ أَكْثَرُهَا طَاهِرٌ تَحَرَّى لِلتَّوَضُؤِ وَالشُّرْبِ، وَإِنْ كَانَ أَكْثَرُهَا نَجِسًا لَا يَتَحَرَّى إِلَّا لِلشُّرْبِ، وَفِي الثِّيَابِ الْمُخْتَلَطَةِ يَتَحَرَّى سَوَاءٌ كَانَ أَكْثَرُهَا طَاهِرًا أَوْ نَجِسًا.

Кийим ва идишларда ижтиҳод қилиш ҳақида

Агар аралашиб кетган идишларнинг кўпи пок бўлса таҳоратга ҳам ичишга ҳам ижтиҳод қилади. Агар кўпи нажас бўлса, фақат ичиш учун ижтиҳод қилади. Кийимларда эса кўпи пок бўлса ҳам нажас бўлса ҳам ижтиҳод қилади.

فَصْلٌ فِي أَحْكَامِ الْآبَار وَتَطْهِيرِهَا

(البِئْرُ الصَّغِيرَةُ) تُنْزَحُ الْبِئْرُ الصَّغِيرَةُ بِوُقُوعِ نَجَاسَةٍ وَإِنْ قَلَّتْ مِنْ غَيْرِ الْأَرْوَاثِ؛ كَقَطْرَةِ دَمٍ أَوْ خَمْرٍ، وَبِوُقُوعِ خِنْزِيرِ وَلَوْ خَرَجَ حَيًّا وَلَمْ يُصِبْ فَمُهُ الْمَاءَ وَبِمَوْتِ كَلْبٍ، أَوْ شَاةٍ، أَوْ آدَمِيٍّ فِيهَا، وَبِانْتِفَاخِ حَيَوَانٍ وَلَوْ صَغِيرًا.

(الْبِئْرُ الْكَثِيرَةُ الْمِيَاهِ) وَمِئَتَا دَلْوٍ لَوْ لَمْ يُمْكِنْ نَزْحُهَا، وَإِنْ مَاتَتْ فِيهَا دَجَاجَةٌ أَوْ هِرَّةٌ أَوْ نَحْوُهُمَا لَزِمَ نَزْحُ أَرْبَعِينَ دَلْوًا، وَإِنْ مَاتَتْ فِيهَا فَأْرَةٌ أَوْ نَحْوُهَا لَزِمَ نَزْحُ عِشْرِينَ دَلْوًا، وَكَانَ ذَلِكَ طَهَارَةً لِلْبِئْرِ وَالدَّلْوِ وَالرَّشَاءِ وَيَدِ الْمُسْتَسْقِي.

(مَالَا يَنْجُسُ الْبِئْرُ بِهِ) وِلَا تَنْجُسُ الْبِئْرُ بِالْبَعْرِ وَالرَّوْثِ وَالْخِثْيِ إِلَّا أَنْ يَسْتَكْثِرَهُ النَّاظِرُ، أَوْ أَنْ لَا يَخْلُوَ دَلْوٌ عَنْ بَعْرَةٍ.

(مَالِا يَفْسُدُ الْمَاءُ بِهِ) وَلَا يَفْسُدُ الْمَاءُ بِخُرْءِ حَمَامٍ وَعُصْفُورٍ، وَلَا بِمَوْتِ مَالَا دَمَ لَهُ فِيهِ؛ كَسَمَكٍ وَضِفْدَعٍ وَحَيَوَانِ الْمَاءِ وَبَقٍّ وَذُبَابٍ وَزُنْبُورٍ وَعَقْرَبٍ، وَلَا بِوُقُوعِ آدَمِيٍّ وَمَا يُؤْكَلُ لَحْمُهُ إِذَا خَرَجَ حَيًّا وَلَمْ يَكُنْ عَلَى بَدَنِهِ نَجَاسَةٌ، وِلِا بِوُقُوعِ بَغْلٍ وَحِمَارٍ وَسِبَاعِ طَيْرٍ وَوَحْشٍ فِي الصَّحِيحِ. وَإِنْ وَصَلَ لُعَابُ الْوَاقِعِ إِلَى الْمَاءِ أَخَذَ حُكْمَهُ.

(وُجُودُ حَيَوَانٍ فِي الْبِئْرِ) وَوُجُودُ حَيَوَانٍ مَيِّتٍ فِيهَا يُنَجِّسُهَا مِنْ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ، وَمُنْتَفِخٍ مِنْ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ وَلَيَالِيهَا إِنْ لَمْ يُعْلَمْ وَقْتُ وُقُوعِهِ.

 

Қудуқларнинг ҳукми ва уларни поклаш ҳақида

Кичик қудуқ

Кичик қудуққа тезакдан бошқа бир томчи қон ёки хамр каби, кам бўлса ҳам нажосат тушса унинг (суви) чиқариб ташланади. Шу каби чучқа тушиб тирик чиқса ва оғзи сувга тегмаган бўлса ҳам, ит, қўй ва инсон унда ўлган бўлса ёки кичик бўлса ҳам бирор ҳайвоннинг шишган ҳолда (қудуқда) топилса (суви чиқариб ташланади).

Суви кўп қудуқ

Агар сувини чиқариб ташлашнинг имкони бўлмаса икки юз челак сув чиқариб ташланади. Агар унда товуқ, мушук ёки шуларга ўхшаш ҳайвон ўлган бўлса қирқ челак сув чиқарб ташлаш лозим бўлади. Агар сичқон ёки унга ўхшаш ҳайвон ўлган бўлса йигрма челак сув чиқариб ташланади. Бу (сув чиқариб ташлаш) билан қудуқ, челак, арқон ва сув чиқарувчининг қўли покланади.

Қудуқни нажас қилмайдиган нарсалар

Қўй, туя ва от, хачир эшак ва молнинг тезаги тушса қудуқ нажас бўлмайди, қараган одам уни жуда кўп ҳисобласа ёки ҳар челакда тезак чиқавериши бундан мустасно.

Сувни фосид (бузмайдиган) қилмайдиган нарсалар

Кабутар ва чумчуқнинг тезаки билан сув фосид бўлмайди, шунингндек балиқ ва бақа каби қони йўқ нарсанинг ўлиши билан ҳам. Ва сув ҳайвонлари, бурга, пашша, ари ва чаён кабиларнинг ўлиши билан ҳам. Агар баданида нажосат бўлмаса ва сувдан тирик чиқса, одам ва гўшти ейиладиган нарсалар тушиши билан ҳам. Шунингдек саҳиҳ қавлга биноан хачир, эшшак ва йиртқич қуш ва йиртқичларнинг тушиш билан ҳам сув фосид бўлмайди. Агар сувга тушган нарсанинг сўлаги сувга тегса ҳукмини олади (сўлаги ҳалол бўлса ҳалол ҳаром бўлса ҳаром бўлади).

Қудуқда ҳайвон топилса

Агар қудуқда ўлик ҳайвон топилса ва қачон ўлгани билинмаса у(қудуқ)ни бир кеча ва кундуздан буёғи нажас деб ҳукм қилинади. Агар шишган ўлик ҳайвон топилса уч кеча ва уч кундузга нажас деб ҳукм қилинади.

«Нурул ийзоҳ» китоби асосида Фозилжон Абдулқайюм тайёрлади

Муаллиф
islom.uz
Калит сўзлар: Иймон Намоз
Топ рейтинг www.uz Openstat