Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм.
Аллоҳ таолога битмас-туганмас ҳамду санолар бўлсин.
Пайғамбаримизга мукаммал ва батамом салавоту дурудлар бўлсин.

Айтгин: «Албатта, намозим, ибодатларим, ҳаёт ва мамотим оламларнинг Робби Аллоҳ учундир.

Унинг шериги йўқ. Мана шунга буюрилганман. Ва мен мусулмонларнинг биринчисиман».

Бу оятлар мусулмон одам бутунлай Аллоҳга ажралиб чиқиши лозимлигини кўрсатади. У намозни фақат Аллоҳ учун ўқийди. Бошқа зот учун ёки бадантарбия, ахлоқий машқ, ота-онасини хурсанд қилиш, жамоатчиликка маъқул келиш учун эмас. У ибодатларини фақат Аллоҳ учун адо этади. Ҳаж қилса, рўза тутса, закот берса, Аллоҳ учун қилади. Бировнинг гапи, мақтови ёки эҳтироми учун қилмайди. Мусулмон киши тириклигининг ҳамма соҳаси, барча тарафлари фақат Аллоҳ учун бўлади. Ҳатто мусулмон кишининг миллати ҳам Аллоҳ учун бўлади. Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳам, у кишининг умматлари бўлмиш биз мусулмонлар ҳам шунга буюрилганмиз. Бошқа нарсага эмас.

Айтгин: «Аллоҳдан ўзгани Робб қилиб олайми? Ҳолбуки, У ҳамма нарсанинг Роббидир. Ҳар бир жон ёмон касб қилса, зиёни фақат ўзигадир. Ҳеч бир юкли жон бошқанинг юкини кўтармас. Сўнгра қайтишингиз Роббингизгадир. Бас, У сизларга ихтилоф қилган нарсаларингизнинг хабарини берур.

Дунёдаги барча нарсаларнинг Робби – Тарбиячиси, Йўлловчиси, Ризқ берувчиси ва Ҳукм қилувчиси бўлган Аллоҳ туриб, Унинг махлуқларидан бирини Роббим, дейинми?!

«Ҳолбуки, У ҳамма нарсанинг Роббидир».

Ҳамма нарсанинг Роббини қўйиб, ўзгани Роббим, десам, ҳолим нима бўлади? Ҳолим хароб бўлади-ку, ахир?!

«Ҳар бир жон ёмон касб қилса, зиёни фақат ўзигадир».

Шундай экан, Аллоҳдан ўзгани Роббим, десам, ёмон касб қилган бўламан. Ўзимга зиён қилган бўламан. Нима учун билиб туриб ўзимга зиён қилишим керак экан?!

«Ҳеч бир юкли жон бошқанинг юкини кўтармас».

Агар мен Аллоҳдан ўзгани Роббим, деб, оғирлик – гуноҳ касб қилсам, бу оғирликни ўзим кўтаришим керак. Нима учун ўзимга оғир бўлишини билиб туриб, оғирлик юклашим керак?!

«Сўнгра қайтишингиз Роббингизгадир».

Мўмину кофир, муваҳҳиду мушрик – ҳамма-ҳамма Роббига қайтиши муқаррардир. Шундай бўлганидан кейин Аллоҳдан ўзгани Роббим, дейиш аҳмоқлик-ку?!

«Бас, У сизларга ихтилоф қилган нарсаларингизнинг хабарини берур».

У ҳолда ҳамма нарса очиқ-ойдин бўлар экан. Хўш, шундай бўлса, нима учун Аллоҳдан ўзгани Роббим, дейишим керак?!

У сизларни ер юзида халифалар қилган ва Ўзи берган нарсаларда сизни синаш учун даражаларда баъзингизни баъзингиздан устун қилган Зотдир. Албатта, Роббинг иқоби тездир ва албатта, У ўта мағфиратлидир, ўта раҳмлидир».

Аллоҳ таоло ер юзида сизларни халифаси қилиб яратди. Авлоддан-авлодга ўтиб, ер юзини обод қилиб, унда Аллоҳнинг иродаси ва ҳукми, ибодати, иймон-Исломи собит бўлиши учун ҳаракат қиласизлар.

Аллоҳ таоло бу дунёда сизларни турли даражаларда қилиб қўйиши ҳам сизларни синаш учундир. Ким шу синовдан яхши ўта олмаса, билсинки:

«Албатта, Роббинг иқоби тездир...»

Имтиҳондан яхши ўтганлар эса билсинларки:

«…ва албатта, У ўта мағфиратлидир, ўта раҳмлидир».

Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф

  (Тафсири Ҳилол китобидан)